Ulga na prototyp 2026 - 30% kosztów produkcji próbnej i wprowadzenia produktu na rynek
Ulga na prototyp pozwala odliczyć 30% kosztów produkcji próbnej i wprowadzenia na rynek nowego produktu z własnych prac B+R, maksymalnie 10% dochodu w roku (art. 26ga PIT, art. 18ea CIT). Usług, w tym SaaS, nie obejmuje.
Spis treści
Ulga na prototyp to dodatkowe odliczenie od podstawy opodatkowania 30% kosztów produkcji próbnej nowego produktu i wprowadzenia go na rynek, ale nie więcej niż 10% dochodu z działalności w danym roku (art. 26ga ustawy o PIT, art. 18ea ustawy o CIT). Przysługuje firmom na skali, liniowym i w CIT, jeśli nowy produkt powstał z ich własnych prac badawczo-rozwojowych. Przepis wprost wyłącza usługi, więc firma sprzedająca SaaS albo usługi programistyczne z tej ulgi nie skorzysta - firma budująca urządzenie z AI już tak.
- 30% kosztów produkcji próbnej i wprowadzenia na rynek, ponad normalne koszty (art. 26ga ust. 1 PIT)
- Limit: 10% dochodu z działalności w danym roku; nadwyżka przechodzi na 6 lat (art. 26ga ust. 11)
- Produkt musi powstać z własnych prac B+R, usługa jest wyłączona (art. 26ga ust. 2 i 3)
- Koszty: nowe środki trwałe z grup 3-6 i 8 KŚT, materiały do produkcji próbnej, certyfikaty, CE, homologacja
- Te same koszty nie mogą być odliczone drugi raz, np. w uldze B+R (art. 26ga ust. 9)
To część przewodnika ulgi podatkowe dla firm IT. Ulga na prototyp jest naturalnym następnym krokiem po uldze B+R: B+R wspiera prace nad produktem, prototyp - etap między gotowym projektem a produkcją seryjną.
Co to jest ulga na prototyp i od kiedy działa
Ulga weszła w życie 1 stycznia 2022 r. w pakiecie ulg na innowacje. Ministerstwo Finansów opisało ją w komunikacie z 10.02.2022 tak, że za każdą złotówkę wydaną na prototyp i próbną produkcję nowego towaru dochód firmy zmniejszy się o 1,30 zł. W 2026 r. przepisy się nie zmieniły - aktualne brzmienie jest w tekście jednolitym ustawy o PIT (Dz.U. 2026 poz. 592) i ustawy o CIT (Dz.U. 2026 poz. 554). Projekt UD461, który rząd przyjął 29.09.2026, ulgi na prototyp nie dotyka.
Definicje z art. 26ga ustawy o PIT:
- Produkt - produkt w rozumieniu ustawy o rachunkowości, z wyłączeniem usługi (ust. 2).
- Produkcja próbna nowego produktu - etap rozruchu technologicznego, który nie wymaga już dalszych prac projektowo-konstrukcyjnych ani inżynieryjnych, a służy próbom i testom przed uruchomieniem produkcji. Obejmuje okres od pierwszego kosztu tego etapu do rozpoczęcia produkcji nowego produktu. Produkt musi powstać w wyniku prac B+R prowadzonych przez podatnika (ust. 3).
- Wprowadzenie na rynek - przygotowanie dokumentacji do uzyskania certyfikatów i zezwoleń, które pozwalają skierować produkt do sprzedaży (ust. 4).
Przewodnik MF ze stanem prawnym na 1.01.2026 podaje przykład firmy AGD z nowym modelem sokowirówki i zaznacza, że "nie jest to projekt przełomowy" - czyli produkt nie musi być rewolucją, ale musi być nowy i wynikać z Twoich prac B+R.
To nie jest porada podatkowa ani prawna. Stan prawny na 08.10.2026 - przed decyzją sprawdź aktualne przepisy albo zapytaj doradcę podatkowego.
Jakie koszty obejmuje ulga na prototyp
Katalog jest zamknięty (art. 26ga ust. 5 i 6 ustawy o PIT, art. 18ea ust. 5 i 6 ustawy o CIT):
| Rodzaj kosztu | Co dokładnie | Podstawa |
|---|---|---|
| Środki trwałe do produkcji próbnej | cena nabycia albo koszt wytworzenia fabrycznie nowych środków trwałych z grup 3-6 i 8 KŚT, niezbędnych do uruchomienia produkcji próbnej | ust. 5 pkt 1 |
| Ulepszenie środków trwałych | wydatki na dostosowanie środka trwałego z grup 3-6 i 8 KŚT do produkcji próbnej | ust. 5 pkt 2 |
| Materiały i surowce | kupione wyłącznie do produkcji próbnej nowego produktu | ust. 5 pkt 3 |
| Dopuszczenie do obrotu | badania, ekspertyzy, dokumentacja do certyfikatu, homologacji, znaku CE, znaku bezpieczeństwa, zezwolenia na obrót, opłaty za ich uzyskanie i odnowienie | ust. 6 pkt 1 |
| Badanie cyklu życia produktu | - | ust. 6 pkt 2 |
| System weryfikacji technologii środowiskowych | - | ust. 6 pkt 3 |
Dodatkowe zasady:
- Kwoty netto. Koszty pomniejszasz o VAT, chyba że nie masz prawa do jego odliczenia (art. 26ga ust. 7).
- Cena środka trwałego od razu. Przy środkach trwałych liczy się cena nabycia albo koszt wytworzenia, nie odpisy. W interpretacji z 24.02.2026 (sygn. 0114-KDIP2-1.4010.707.2025.2.KW) dyrektor KIS potwierdził spółce, że cena nabycia środków trwałych jest kosztem produkcji próbnej w latach, w których została faktycznie zapłacona dostawcy, a materiały kupione do zakończenia prób technologicznych są kosztem produkcji próbnej.
- Amortyzacja zostaje. Normalnie odpisów od wartości odliczonej od podstawy opodatkowania nie wolno zaliczać do kosztów (art. 23 ust. 1 pkt 45), ale przy środkach trwałych z ulgi na prototyp ten zakaz nie działa (art. 26ga ust. 8). Amortyzujesz więc całą wartość maszyny, a 30% jej ceny odliczasz dodatkowo.
- Faktycznie poniesione w roku odliczenia i niezwrócone w żadnej formie, np. z dotacji (ust. 9).
- Strefy ekonomiczne. Jeśli korzystasz ze zwolnienia w SSE albo Polskiej Strefie Inwestycji, odliczasz tylko koszty, których nie uwzględniasz w dochodzie zwolnionym (ust. 10).
Czy ulga na prototyp dotyczy software i AI
Uczciwie, po kolei:
- SaaS, aplikacja w modelu subskrypcji, usługi programistyczne - nie. To usługi, a art. 26ga ust. 2 wyłącza usługi z pojęcia produktu.
- Oprogramowanie sprzedawane jako licencja - przepis nie mówi wprost. Cała konstrukcja ulgi jest zbudowana pod fizyczną produkcję: środki trwałe z grup KŚT, materiały i surowce, homologacja, znak CE. Przeszukałem bazę EUREKA pod kątem ulgi na prototyp i nie trafiłem na interpretację, w której czysty software dostał tę ulgę. Jeśli chcesz spróbować, zacznij od własnego wniosku o interpretację.
- Urządzenie z AI (kamera z modelem wizyjnym, czujnik IoT, robot, sprzęt medyczny z algorytmem) - tak, jeśli to Twój nowy produkt z własnych prac B+R. Koszty materiałów na serię próbną, nowa maszyna do montażu próbnego i badania do znaku CE to klasyczne koszty tej ulgi.
Jeśli Twój startup AI robi sprzęt, rozdziel w ewidencji dwa etapy: prace B+R (projekt, iteracje, testy koncepcji) i produkcję próbną (seria testowa po zamknięciu projektu). Pierwszy etap idzie do ulgi B+R, drugi do ulgi na prototyp. Jeden koszt może trafić tylko do jednej z nich.
Limit 10% dochodu i rozliczenie w zeznaniu
- Ile: 30% sumy kosztów produkcji próbnej i wprowadzenia na rynek.
- Limit: odliczenie w roku nie może przekroczyć 10% dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej (w CIT - 10% dochodu z innych źródeł niż zyski kapitałowe).
- Strata albo za mały dochód: odliczasz w zeznaniach za kolejne 6 lat (art. 26ga ust. 11).
- Gdzie: w zeznaniu za rok poniesienia kosztów - PIT-36, PIT-36L, PIT-36S albo PIT-36LS (strona MF "Ulga na prototyp PIT", aktualizacja 25.09.2026). Prawo do ulgi dokumentujesz fakturą albo innym dowodem poniesienia kosztu.
- Kto nie skorzysta: ryczałtowcy (przepis mówi o podstawie ustalonej według skali albo liniowego) oraz spółki na estońskim CIT (ryczałt od dochodów spółek wyklucza tę ulgę - przewodnik MF).
Sprawdź warunki na podatki.gov.pl
Strona "Ulga na prototyp PIT" w serwisie podatki.gov.pl opisuje, kto może skorzystać, kiedy przysługuje ulga, ile możesz odliczyć i jak udokumentować prawo do ulgi.
Przykład: JDG z urządzeniem z AI
Przyjmuję dla przykładu JDG na podatku liniowym, która po roku prac B+R zaprojektowała kamerę z wbudowanym modelem wykrywania usterek na linii produkcyjnej. W 2026 r. robi serię próbną 50 sztuk i przygotowuje produkt do sprzedaży w UE.
- Komponenty i obudowy na serię próbną (tylko do produkcji próbnej): 40 000 zł netto
- Badania i dokumentacja do znaku CE: 25 000 zł netto
- Suma kosztów: 65 000 zł
- 30% kosztów: 19 500 zł
- Dochód z działalności w 2026 r.: 150 000 zł, więc limit 10% = 15 000 zł
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Przysługujące odliczenie (30%) | 19 500 zł |
| Odliczenie w 2026 r. (limit 10% dochodu) | 15 000 zł |
| Podatek mniej w 2026 r. (19%) | 2 850 zł |
| Do odliczenia w kolejnych latach | 4 500 zł |
Dla porównania przykład z przewodnika MF: spółka AGD z kosztami 5 mln zł i dochodem 10 mln zł ma prawo do 1,5 mln zł odliczenia, ale w danym roku odlicza 1 mln zł (10% dochodu) i płaci 1,71 mln zł zamiast 1,9 mln zł podatku, czyli 190 tys. zł mniej.
| Przysługujące 30% kosztów | 19 500 zł |
|---|---|
| Limit 10% dochodu | 15 000 zł |
| Przechodzi na kolejne lata | 4 500 zł |
Źródło: obliczenia autora na podstawie art. 26ga ustawy o PIT, 8.10.2026
Jak ulga na prototyp łączy się z innymi ulgami
- Ulga B+R - tak, ale na różne koszty. Prototyp dotyczy etapu po zakończeniu prac projektowo-konstrukcyjnych, a koszt odliczony raz nie może być odliczony ponownie (art. 26ga ust. 9 pkt 2). Szczegóły B+R: ulga B+R w JDG.
- IP Box - prototyp dotyczy produkcji, IP Box dochodu z kwalifikowanego IP (np. patentu na urządzenie albo oprogramowania). Jedno nie wyklucza drugiego. Zobacz IP Box dla programisty.
- Ulga na robotyzację - jeśli do produkcji próbnej kupujesz robota przemysłowego, sprawdź, który mechanizm jest korzystniejszy; jeden koszt nie może być odliczony dwa razy. Opis w tekście ulga na robotyzację.
- Dotacje - koszt sfinansowany z dotacji jest "zwrócony", więc nie wchodzi do ulgi (art. 26ga ust. 9 pkt 2). Programy dotacyjne na wdrożenia znajdziesz w przewodniku dotacje dla firm IT.
Pytania i odpowiedzi
Ile wynosi ulga na prototyp?
30% kosztów produkcji próbnej nowego produktu i wprowadzenia go na rynek, odliczane od podstawy opodatkowania ponad normalne koszty. W jednym roku odliczenie nie może przekroczyć 10% dochodu z działalności, a nadwyżkę odliczasz przez kolejne 6 lat.
Czy ulga na prototyp dotyczy usług i oprogramowania?
Usług nie - art. 26ga ust. 2 ustawy o PIT i art. 18ea ust. 2 ustawy o CIT wyłączają usługi z pojęcia produktu. Przy oprogramowaniu sprzedawanym jako licencja przepisy nie dają jasnej odpowiedzi, a ulga jest skrojona pod fizyczną produkcję, więc bez własnej interpretacji to ryzykowne.
Czy nowy produkt musi być nowy na rynku?
Przepis wymaga, żeby był to nowy produkt powstały w wyniku Twoich prac B+R. Przewodnik MF opisuje nowe produkty jako dotąd nieoferowane i podaje przykład nowego modelu sokowirówki, zaznaczając, że nie musi to być projekt przełomowy.
Czy JDG może skorzystać z ulgi na prototyp?
Tak, jeśli rozlicza się według skali albo podatkiem liniowym. Ryczałtowcy nie mogą. Odliczenie wykazujesz w PIT-36 albo PIT-36L za rok, w którym poniosłeś koszty.
Czy można połączyć ulgę na prototyp z ulgą B+R?
Tak, ale na różne koszty. Ulga B+R obejmuje prace badawczo-rozwojowe, ulga na prototyp etap produkcji próbnej i dopuszczenia do obrotu. Tego samego kosztu nie odliczysz w obu.
Źródła
- Ustawa o PIT, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 592 (art. 26ga) - ISAP, sprawdzono 8.10.2026
- Ustawa o CIT, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 554 (art. 18ea) - Sejm RP, sprawdzono 8.10.2026
- podatki.gov.pl - Ulga na prototyp PIT, aktualizacja 25.09.2026, sprawdzono 8.10.2026
- Ministerstwo Finansów - Ulga na prototypy. Polski Ład wspiera innowacje, 10.02.2022, sprawdzono 8.10.2026
- Ministerstwo Finansów - Przewodnik podatkowy inwestora. Ulgi i zachęty, stan prawny na 1.01.2026, sprawdzono 8.10.2026
- EUREKA - interpretacja 0114-KDIP2-1.4010.707.2025.2.KW z 24.02.2026 (ulga na prototyp), sprawdzono 8.10.2026
Twórca AI, autor promptowy.com i jednoosobowej firmy technologicznej. W październiku 2026 sam złożył wnioski do kilkunastu programów kredytowych - Paliwownia to notatki z tej drogi, uporządkowane dla innych.
Jak sprawdzam programy →
